Nausėda verdedigt hoger begrotingstekort met defensie, werkgevers spreken van waarschuwingssignaal

Volgens president Gitanas Nausėda is het hogere Litouwse begrotingstekort nodig om de veiligheid te versterken. Een groter fiscaal tekort verkleint volgens hem het veiligheidstekort. Nausėda, een voormalig bankier bij onder meer de Litouwse centrale bank en SEB Bank, bemoeit zich als president doorgaans weinig met de details van de rijksbegroting, maar verdedigt hij deze keuze uitdrukkelijk. Hij wees op jarenlange onderinvestering in defensie. Ook gestegen prijzen voor wapens, munitie en technologie door de wereldwijd toegenomen vraag verklaren volgens hem de hogere defensiekosten, circa 5% bbp, ongeveer €4,8 miljard in 2027. Litouwen grenst aan Rusland (Kaliningrad) en Belarus en verhoogt zijn defensie-uitgaven al enkele jaren, mede onder druk van de NAVO-bondgenoten. Al op 9 oktober zei de president in een interview niet bang te zijn voor het tekort, omdat het volledig aan defensieprioriteiten verbonden is. Hij benadrukte dat andere doelen, zoals de pensioenstijging, niet worden opgeofferd.

De Litouwse regering keurde vrijdag het begrotingsontwerp voor 2027 goed. Het voorziene tekort van 3,8% bbp overschrijdt de Europese grens van 3%. Zonder de uitzondering voor defensie-uitgaven zou het zelfs op 4,8% liggen; voor 2028 wordt een tekort van 4,6% verwacht, of 4,7% zonder die uitzondering. Die Europese grens staat in het Stabiliteits- en Groeipact, de afspraken waarmee de Europese Unie de begrotingsdiscipline van de lidstaten bewaakt. Een land dat de grens structureel overschrijdt, riskeert een buitensporigtekortprocedure van de Europese Commissie. De staatsschuld stijgt naar 48,2% bbp in 2027 en 50,7% in 2028. Dat komt mede door de hogere defensie-uitgaven en een nieuw gezinspakket van €150 miljoen.

Werkgeversorganisatie LVK (Lietuvos verslo konfederacija, de grootste ondernemersconfederatie van Litouwen) noemt het tekort van 3,8% bbp juist een waarschuwingssignaal, nu de economie er nog goed voor staat. Voorzitter Andrius Romanovskis zei volgens LVK dat dit niet het moment is om boven de eigen stand te leven. Hij wees op te optimistische ramingen voor winst- en inkomstenbelasting en op rentelasten die bijna 1,4% bbp zullen bedragen.

Litouwen behoort, net als de andere Baltische staten, tot de NAVO-bondgenoten die hun defensiebudget het sterkst optrekken sinds de Russische grootschalige invasie van Oekraïne. Die hogere defensie-uitgaven zijn een belangrijke reden waarom de aankomende begroting ruimte krijgt om de Europese tekortgrens te overschrijden. De EU-regels bevatten een uitzondering voor extra defensie-investeringen, juist om lidstaten dicht bij Rusland en Belarus niet te hinderen in hun bewapening.

Voor een gewone Litouwer verandert er met deze goedkeuring op zichzelf nog niets. De begroting moet eerst door het Seimas, het Litouwse parlement, worden behandeld en aangenomen voor ze aan het begin van het nieuwe jaar ingaat. Pas bij die parlementaire behandeling wordt duidelijk of de waarschuwing van werkgeversorganisatie LVK het eindresultaat nog bijstuurt, of dat het kabinet zijn cijfers ongewijzigd door het Seimas loodst.