NKVC ziet geen afname Russische desinformatie na aanvallen op Yandex-datacenters

Het Litouwse Nationaal Crisisbeheercentrum (NKVC, het centrum dat crises en veiligheidsdreigingen in Litouwen coördineert) meldt dat de verspreiding van Russische desinformatie in Litouwen niet merkbaar is veranderd. Dat komt na aanvallen op datacenters van het Russische techbedrijf Yandex. De Russische informatiedruk op Litouwen ging volgens het centrum door zonder waarneembare verstoringen. Yandex is een van de grootste techbedrijven van Rusland, met zoekmachines, kaarten en clouddiensten die ook buiten Rusland veel worden gebruikt. De aanvallen op de datacenters van dat bedrijf vonden plaats tussen 8 en 11 oktober. Ze troffen drie vestigingen in de Russische regio’s Ryazan, Kaluga en Vladimir. Wie erachter zit en met welk doel, is niet bekendgemaakt.

Het NKVC zegt geen gegevens te hebben die een rechtstreeks verband aantonen tussen de verstoring van die Yandex-infrastructuur en veranderingen in de desinformatie die Litouwen bereikt. Het uitvallen van één dienstverlener is volgens het centrum niet genoeg om de Russische informatieoperaties merkbaar te beperken. Die operaties lopen over meerdere platforms en onderling verbonden netwerken. Volgens EU-woordvoerder Wigand (Christian Wigand) van de Europese Commissie evalueert Brussel samen met lidstaten en partners de impact van de aanvallen op Yandex. De EU heeft intussen nieuwe sancties voorgesteld tegen infrastructuur voor Russische informatiemanipulatie. Brussel bouwt al enkele jaren een apart sanctieregime op. Dat regime richt zich tegen personen, media en organisaties die volgens de EU bijdragen aan Russische informatiemanipulatie en inmenging in Europese landen.

Dezelfde dag behandelde de rechtbank in Vilnius (Vilniaus apygardos teismas, de regionale rechtbank van de hoofdstad) een andere zaak over Russische desinformatie, over gebeurtenissen die al jaren teruggaan. Zijn cliënt is Valerijus Ivanovas, oud-leider van de prosovjetorganisatie Jedinstvo. Die organisatie keerde zich eind jaren tachtig tegen de Litouwse onafhankelijkheid. Volgens advocaat Burda (Ryšardas Burda) moet de rechtbank Ivanovas vrijspreken van de aanklacht. Die aanklacht luidt: het publiekelijk goedkeuren van internationale misdaden en het ontkennen of grof minimaliseren van de Sovjetagressie tegen Litouwen in 1991. Volgens de advocaat ontbreken alle bestanddelen van het strafbare feit. Volgens aanklager Savickas (Redas Savickas) moet de rechtbank Ivanovas in plaats van die vrijspraak een boete van 15.000 euro opleggen.

Litouwen beschouwt die gebeurtenissen als een poging van het Sovjetleger om de net uitgeroepen onafhankelijkheid van het land ongedaan te maken. Het Litouwse Wetboek van Strafrecht stelt het publiekelijk ontkennen of goedkeuren van die Sovjetagressie strafbaar, net als het ontkennen van nazimisdaden. Rechtbanken beoordelen per zaak of een uitspraak daaronder valt. Ivanovas (79), Russisch staatsburger, werd in 1997 al veroordeeld wegens het belasteren van de slachtoffers van 13 januari 1991. Hij had hun dood toen een verzinsel van Litouwen genoemd en zat daarvoor vast in de gevangenis van Alytus. Naast Ivanovas staan ook Erika Švenčionienė en Kazimieras Juraitis terecht. Dat gaat over een uitzending uit 2023 waarin zij volgens de aanklacht de Sovjetmisdaden tegen Litouwen ontkenden of bespotten en de families van slachtoffers beledigden. Die zaak loopt dus los van wat Ivanovas zelf wordt verweten, maar raakt aan hetzelfde wetsartikel over het ontkennen van Sovjetagressie. Een definitief vonnis in de zaak tegen Ivanovas was bij het schrijven van dit artikel nog niet gevallen.