Zelensky vraagt Musk om Starlink weer op volle kracht te zetten, druk op Rusland-conflict loopt op

De Ukraïense president Volodymyr Zelensky heeft Elon Musk, eigenaar van het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf SpaceX, gevraagd om het satellietinternet Starlink weer op volle snelheid te laten werken. Volgens Kyiv was de dienst vertraagd. Analisten zeggen dat de meldingen over die beperkingen blootleggen hoe sterk Ukraïne afhankelijk is van die Amerikaanse technologie. Dat geldt zowel bij aanvallende als bij verdedigende operaties tegen de Russische invasie. Starlink, het satellietnetwerk van SpaceX, levert al sinds het begin van de Russische invasie internetverbindingen aan het Ukraïense leger en de bevolking. Dat gebeurt vooral op plekken waar de gewone infrastructuur is uitgevallen. Zo is de dienst in de loop van de oorlog uitgegroeid tot een onmisbare schakel in zowel de verdediging als de aanvalsoperaties van Kyiv. Eenheden aan het front gebruiken het netwerk onder meer om drones aan te sturen. Ze verbinden er ook commandoposten mee op plekken waar kabelverbindingen door de gevechten zijn vernield. Dat verklaart waarom een storing direct militaire gevolgen heeft, ook als die storing van korte duur is.

Zelensky’s oproep aan Musk valt samen met een bredere onzekerheid over de Amerikaanse opstelling in het conflict. De Amerikaanse president Trump kondigde afgelopen zondag onverwacht een eenzijdige energie-wapenstilstand af. Dat deed hij enkele dagen nadat hij de Amerikaanse sancties had verruimd om Russische dieselexport mogelijk te maken. Zijn regering verhoogt sindsdien de druk op Kyiv om de aanvallen op olieraffinaderijen van de bezetter te stoppen. De sancties tegen Rusland moeten de export van olie en geraffineerde producten beperken. Ze vormen al jaren een van de belangrijkste drukmiddelen van Washington tegen Moskou. Een versoepeling daarvan raakt direct aan hoe hard de oorlogskas van het Kremlin wordt getroffen, en dus aan het verloop van de oorlog zelf.

De Russische vicepremier beschuldigt Ukraïne ervan op woensdag met drones twee olieraffinaderijen te hebben aangevallen, in de Russische regio’s Saratov en Rjazan. Daarmee zou Ukraïne Trumps wapenstilstand hebben geschonden. Ukraïne noemt die beschuldiging onwaar en zegt dat andere doelen zijn getroffen. De Russische viceminister-president Aleksandr Novak, verantwoordelijk voor het energiebeleid van het land, zegt dat Kyiv geen bereidheid toont tot een energiestilstand. Zelensky stelt daarentegen dat Rusland al sinds zondag herhaaldelijk met raketten en drones de Ukraïense energie-infrastructuur aanvalt. Olieraffinaderijen zijn voor Rusland een belangrijke bron van inkomsten en brandstof voor het eigen leger. Dat maakt ze tot een geliefd doelwit voor wie de Russische oorlogsvoering wil raken. Moskou zelf neemt intussen al maandenlang de Ukraïense energievoorziening onder vuur, nu de winter nadert.

Geen van beide landen heeft er belang bij de eigen energiebronnen te laten uitvallen, maar ze verwijten elkaar de wapenstilstand te hebben overtreden. Onafhankelijk vaststellen wie welke aanval uitvoerde, blijft daardoor lastig. Zelensky’s oproep om Starlink te herstellen en Trumps wapenstilstand spelen zich allebei af binnen diezelfde vraag over de Amerikaanse steun aan Kyiv. Voor Ukraïne blijft de combinatie van een functionerend Starlink-netwerk en Amerikaanse druk op Rusland een voorwaarde om de energie-infrastructuur en het front overeind te houden.